Doanh nghiệp nên thuê ngoài hay xây dựng bộ phận HSE?

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết được OSHVN tổng hợp nhằm mục đích tham khảo và chia sẻ kiến thức chuyên môn. Các quy định pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung hoặc có cách áp dụng khác nhau trong từng trường hợp, do đó doanh nghiệp nên đối chiếu với văn bản hiện hành và tham vấn chuyên gia khi cần. OSHVN không chịu trách nhiệm đối với các quyết định được đưa ra chỉ dựa trên thông tin trong bài viết này.

Có nên thuê ngoài HSE hay xây dựng bộ phận HSE nội bộ? Đây là câu hỏi nhiều doanh nghiệp đặt ra khi quy mô hoạt động bắt đầu thay đổi. Có doanh nghiệp lựa chọn thuê ngoài trong nhiều năm nhưng sau đó xây dựng đội ngũ nội bộ. Ngược lại, cũng có doanh nghiệp đã có bộ phận HSE riêng nhưng vẫn cần đơn vị tư vấn đồng hành ở những lĩnh vực chuyên sâu.

Điều đó cho thấy vấn đề không nằm ở việc mô hình nào “tốt hơn”, mà là mô hình nào phù hợp với giai đoạn phát triển hiện tại của doanh nghiệp. Những quyết định này thường xuất hiện khi doanh nghiệp mở rộng nhà máy, bổ sung dự án mới, tăng số lượng người lao động hoặc yêu cầu quản trị HSE trở nên phức tạp hơn.

Tuy nhiên, thuê ngoài và xây dựng đội ngũ nội bộ không hoàn toàn là hai lựa chọn loại trừ nhau. Doanh nghiệp có thể kết hợp nguồn lực nội bộ với chuyên gia hoặc đơn vị bên ngoài cho từng nhóm công việc. Đồng thời, trước khi lựa chọn mô hình, doanh nghiệp cần xác định các yêu cầu pháp luật về tổ chức công tác ATVSLĐ áp dụng cho ngành nghề, quy mô và điều kiện thực tế của mình.

Tóm tắt nhanh: Không có mô hình HSE phù hợp cho mọi doanh nghiệp. Bài viết này giới thiệu 6 dấu hiệu giúp doanh nghiệp nhận biết khi nào nên đánh giá lại mô hình HSE hiện tại, từ đó lựa chọn giữa thuê ngoài theo đầu việc, xây dựng đội ngũ nội bộ hoặc kết hợp cả hai. Trong bài viết này, “thuê ngoài HSE” được hiểu theo nghĩa rộng là việc doanh nghiệp sử dụng dịch vụ HSE từ đơn vị bên ngoài. Hình thức này có thể bao gồm tư vấn xây dựng hệ thống, audit, đào tạo, tổ chức diễn tập, hỗ trợ theo dự án hoặc bổ sung chuyên gia/nguồn lực HSE theo phạm vi dịch vụ phù hợp.

6 dấu hiệu doanh nghiệp nên xem lại mô hình HSE hiện tại

Không phải doanh nghiệp nào cũng cần thay đổi cách tổ chức bộ phận HSE. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp đang gặp từ 2–3 tình huống dưới đây, đây có thể là thời điểm nên đánh giá lại xem mô hình hiện tại còn phù hợp hay không.

Hãy thử đối chiếu với thực tế doanh nghiệp của bạn:

1. Mỗi lần mở thêm cơ sở hoặc dự án mới, doanh nghiệp gần như phải xây dựng lại quy trình HSE từ đầu.

2. Mỗi đợt kiểm tra hoặc thanh tra, đội ngũ phải gấp rút bổ sung hồ sơ, tài liệu hoặc minh chứng.

3. Dữ liệu HSE và thông tin người lao động đang lưu trữ phân tán, khó kiểm soát hoặc khó truy xuất khi cần.

4. Doanh nghiệp thường xuyên phải thuê chuyên gia bên ngoài để xử lý cùng một nhóm vấn đề lặp đi lặp lại.

5. Một nhân sự HSE đang kiêm nhiệm quá nhiều đầu việc, từ hồ sơ, hiện trường đến đào tạo và báo cáo.

6. Hoạt động HSE từng bị gián đoạn do thay đổi nhân sự hoặc đơn vị cung ứng dịch vụ.

Gợi ý tham khảo

Số dấu hiệu	Gợi ý
0–1	Mô hình hiện tại có thể vẫn phù hợp. Tiếp tục rà soát và đánh giá định kỳ.
2–3	Nên đánh giá lại mô hình HSE trước khi mở rộng quy mô hoặc phát sinh thêm yêu cầu quản trị.
4 trở lên	Đây có thể là thời điểm cần xem xét điều chỉnh cách tổ chức hệ thống HSE để đáp ứng tốt hơn nhu cầu vận hành và tuân thủ.

Lưu ý: Đây chỉ là công cụ tự đánh giá ban đầu, không phải thang đo chính thức. Kết quả cần được xem xét cùng với quy mô, lĩnh vực hoạt động và mục tiêu phát triển của từng doanh nghiệp.

Nếu doanh nghiệp xuất hiện nhiều dấu hiệu trên thì sao?

Nếu doanh nghiệp nhận thấy nhiều dấu hiệu cùng lúc, điều đó không đồng nghĩa mô hình HSE hiện tại “sai”. Thay vào đó, đây là tín hiệu cho thấy mô hình từng phù hợp trước đây có thể không còn đáp ứng được quy mô hoặc yêu cầu vận hành hiện tại. Thay vì vội tuyển thêm nhân sự hoặc chuyển sang thuê ngoài, doanh nghiệp nên đánh giá lại mục tiêu, nguồn lực và mức độ trưởng thành của hệ thống HSE trước khi lựa chọn mô hình phù hợp.

Mức độ trưởng thành của hệ thống HSE thay đổi theo từng giai đoạn doanh nghiệp

Sau khi tự đánh giá các dấu hiệu ở phần trên, câu hỏi tiếp theo là: mô hình HSE hiện tại có còn phù hợp với giai đoạn phát triển của doanh nghiệp hay không?

HSE Maturity Model (mô hình trưởng thành HSE) là cách nhìn giúp doanh nghiệp đánh giá điều đó. Thay vì xem HSE là một bộ phận cố định, mô hình này xem HSE như một hệ thống phát triển cùng với quy mô, mức độ phức tạp và mục tiêu vận hành của doanh nghiệp.

Qua 68+ dự án tại các doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, logistics, khách sạn và dịch vụ, OSHVN nhận thấy: mô hình HSE phù hợp không chỉ phụ thuộc vào ngành nghề, mà còn phụ thuộc vào giai đoạn phát triển, quy mô, mức độ phức tạp và yêu cầu quản trị của doanh nghiệp.

Điều quan trọng là đây không phải một lộ trình bắt buộc mà mọi doanh nghiệp đều phải đi theo. Có doanh nghiệp duy trì mô hình thuê ngoài trong nhiều năm vì quy mô và nhu cầu vẫn phù hợp. Cũng có doanh nghiệp xây dựng đội ngũ HSE nội bộ ngay từ đầu do đặc thù ngành nghề hoặc yêu cầu quản trị.

Mục tiêu của HSE Maturity Model không phải để xếp hạng doanh nghiệp, mà giúp doanh nghiệp nhận diện mình đang ở giai đoạn nào và lựa chọn mô hình HSE phù hợp với hiện trạng cũng như mục tiêu phát triển trong tương lai.

Khi nào nên thuê ngoài HSE?

Sau khi xác định giai đoạn phát triển của doanh nghiệp, bước tiếp theo là lựa chọn mô hình HSE phù hợp. Với doanh nghiệp mới xây dựng hệ thống hoặc chỉ phát sinh nhu cầu theo từng giai đoạn, thuê ngoài HSE có thể giúp tiếp cận chuyên môn nhanh hơn và bổ sung nguồn lực mà không nhất thiết phải đầu tư ngay một đội ngũ đa chuyên môn. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần xác định các yêu cầu pháp luật về tổ chức công tác ATVSLĐ áp dụng cho cơ sở của mình.

Phù hợp khi:

• Doanh nghiệp mới bắt đầu xây dựng hệ thống HSE.
• Cần chuyên gia thực hiện audit, đánh giá hoặc rà soát tuân thủ.
• Cần tổ chức đào tạo, huấn luyện hoặc diễn tập theo kế hoạch.
• Doanh nghiệp cần được hỗ trợ theo dõi, rà soát và cập nhật các yêu cầu pháp luật áp dụng.

Cần cân nhắc khi:

• Doanh nghiệp cần giám sát hiện trường và vận hành HSE hằng ngày.
• Khối lượng dữ liệu người lao động lớn, cần kiểm soát trực tiếp.
• Mục tiêu là xây dựng văn hóa an toàn thông qua sự hiện diện liên tục trong tổ chức.

Khi nào nên xây dựng đội ngũ HSE nội bộ?

Khi quy mô doanh nghiệp ngày càng lớn hoặc hoạt động vận hành trở nên phức tạp hơn, việc xây dựng đội ngũ HSE nội bộ có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý rủi ro và duy trì hệ thống an toàn lâu dài.

Về yêu cầu pháp lý, việc tổ chức công tác ATVSLĐ không chỉ là lựa chọn về mô hình quản trị. Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động, căn cứ vào quy mô, tính chất lao động, nguy cơ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và điều kiện lao động, người sử dụng lao động phải bố trí người làm công tác ATVSLĐ hoặc thành lập bộ phận quản lý công tác ATVSLĐ tại cơ sở. Nghị định 39/2016/NĐ-CP quy định cụ thể hơn yêu cầu tổ chức theo ngành nghề và quy mô lao động.

Vì vậy, doanh nghiệp nên xác định yêu cầu pháp lý áp dụng trước, sau đó mới lựa chọn phần công việc cần tự tổ chức, thuê ngoài hoặc kết hợp.

Phù hợp khi:

• Cần nhân sự hiện diện thường xuyên để giám sát hiện trường.
• Khối lượng dữ liệu HSE và dữ liệu người lao động lớn, cần quản lý trực tiếp.
• Doanh nghiệp muốn xây dựng văn hóa an toàn thông qua hoạt động hằng ngày.
• Quy mô đã đủ lớn để đầu tư và duy trì đội ngũ chuyên trách.

Cần cân nhắc khi:

• Doanh nghiệp còn nhỏ hoặc chưa đủ nguồn lực duy trì đội ngũ đa chuyên môn.
• Cần góc nhìn độc lập để đánh giá hệ thống hiện có.
• Nhu cầu chuyên môn chỉ phát sinh theo từng thời điểm hoặc từng dự án.

Khi nào nên kết hợp cả hai mô hình?

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp không lựa chọn hoàn toàn một mô hình. Khi quy mô mở rộng hoặc yêu cầu quản trị ngày càng phức tạp, đội ngũ nội bộ và đơn vị tư vấn có thể bổ trợ cho nhau, mỗi bên đảm nhận những nhóm công việc phù hợp với thế mạnh của mình.

Hoạt động	Đội ngũ nội bộ	OSHVN	Mục tiêu
Xây dựng hệ thống HSE	✓	✓	Chuẩn hóa quy trình và tài liệu
Đào tạo, huấn luyện	✓	✓	Nâng cao năng lực đội ngũ
Vận hành HSE hằng ngày	✓		Giám sát và kiểm soát hiện trường
Audit, đánh giá định kỳ	✓	✓	Kiểm chứng mức độ tuân thủ
Điều tra, phân tích sự cố	✓	✓	Xác định nguyên nhân và cải tiến
Chuyển đổi số HSE	✓	✓	Chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý

Việc kết hợp này không phải là mô hình “tốt nhất” cho mọi doanh nghiệp. Đây chỉ là một cách phân bổ nguồn lực thường gặp khi doanh nghiệp bước sang giai đoạn cần vừa duy trì vận hành hằng ngày, vừa tiếp cận chuyên môn chuyên sâu từ bên ngoài.

Cùng OSHVN đồng hành đánh giá và triển khai mô hình HSE phù hợp

Sau khi doanh nghiệp xác định cần rà soát lại mô hình HSE, bước tiếp theo không phải lúc nào cũng là tuyển thêm nhân sự hoặc chuyển sang thuê ngoài. Điều quan trọng hơn là đánh giá hiện trạng hệ thống và lựa chọn mô hình phù hợp với giai đoạn phát triển hiện tại.

OSHVN đồng hành cùng doanh nghiệp từ bước đánh giá đến triển khai, bao gồm:

• Đánh giá mức độ trưởng thành của hệ thống HSE và xác định mô hình phù hợp.
• Xây dựng và ban hành Kế hoạch ứng cứu khẩn tại cơ sở
• Dịch vụ Phòng HSE thuê ngoài, giải pháp tối ưu cho SMEs
• Tổ chức diễn tập ứng phó sự cố
• Kiểm tra, đánh giá định kỳ
• Theo dõi và rà soát các thay đổi pháp luật liên quan, hỗ trợ doanh nghiệp xác định nội dung cần cập nhật trong hệ thống HSE.
• Đồng hành điều tra, xử lý khi có tai nạn, phối hợp cùng đội ngũ nội bộ để xác định nguyên nhân và đề xuất giải pháp cải tiến.
• Xây dựng lộ trình chuyển đổi mô hình HSE phù hợp với nguồn lực, quy mô và mục tiêu phát triển của doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp mới bắt đầu nên chọn mô hình nào?
Nếu doanh nghiệp mới xây dựng hệ thống HSE hoặc nhu cầu chưa phát sinh thường xuyên, thuê ngoài theo từng đầu việc có thể là một lựa chọn phù hợp để tiếp cận chuyên môn cần thiết mà không phải đầu tư ngay một đội ngũ đa chuyên môn. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần xác định và đáp ứng các yêu cầu pháp luật về tổ chức công tác ATVSLĐ áp dụng cho mình.

Có nên thuê ngoài toàn bộ bộ phận HSE không?
Doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ HSE bên ngoài cho một phần hoặc nhiều hoạt động như tư vấn hệ thống, đánh giá, đào tạo, diễn tập hoặc hỗ trợ theo dự án. Tuy nhiên, việc thuê ngoài cần được xem xét cùng với các yêu cầu pháp luật về tổ chức công tác ATVSLĐ của người sử dụng lao động. Tùy ngành nghề và quy mô, doanh nghiệp có thể phải bố trí người làm công tác ATVSLĐ hoặc tổ chức bộ phận ATVSLĐ theo quy định áp dụng. Vì vậy, trước khi lựa chọn mô hình thuê ngoài, doanh nghiệp nên xác định rõ nghĩa vụ này và phạm vi công việc có thể sử dụng nguồn lực bên ngoài.

Khi nào nên đánh giá lại mô hình HSE?
Doanh nghiệp nên xem xét lại mô hình hiện tại khi xuất hiện những thay đổi như:

• Mở rộng nhà máy, cơ sở hoặc dự án.
• Khối lượng người lao động và dữ liệu HSE tăng nhanh.
• Đội ngũ HSE hiện tại thường xuyên quá tải.
• Phải liên tục thuê chuyên gia xử lý các vấn đề lặp lại.
• Yêu cầu thanh tra, kiểm tra hoặc tuân thủ ngày càng cao.

Những dấu hiệu này không đồng nghĩa doanh nghiệp phải thay đổi ngay, nhưng là thời điểm phù hợp để rà soát lại cách tổ chức hệ thống HSE.

Có bắt buộc phải đi qua từng giai đoạn theo đúng trình tự không?
Không. Mô hình trưởng thành HSE chỉ là khung tham khảo giúp doanh nghiệp xác định vị trí hiện tại của mình. Mỗi doanh nghiệp có đặc thù về ngành nghề, quy mô và chiến lược khác nhau nên hoàn toàn có thể dừng ở một mô hình phù hợp trong thời gian dài hoặc chuyển đổi khi điều kiện thay đổi.

Ai chịu trách nhiệm pháp lý chính về an toàn, vệ sinh lao động?
Dù lựa chọn mô hình nội bộ, thuê ngoài hay kết hợp, người sử dụng lao động vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ của mình theo Luật An toàn, vệ sinh lao động. Đơn vị tư vấn hoặc đối tác HSE có thể hỗ trợ về chuyên môn và triển khai, nhưng không thay thế các trách nhiệm pháp lý mà pháp luật giao cho người sử dụng lao động.

Kết luận

Không có một mô hình HSE phù hợp cho tất cả doanh nghiệp. Điều quan trọng không phải là thuê ngoài hay xây dựng đội ngũ nội bộ, mà là lựa chọn mô hình phù hợp với giai đoạn phát triển, quy mô vận hành và mục tiêu quản trị của doanh nghiệp.

Qua quá trình đồng hành cùng 68+ dự án thuộc nhiều lĩnh vực, OSHVN nhận thấy doanh nghiệp thường đạt hiệu quả tốt hơn khi mô hình HSE được điều chỉnh phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Có giai đoạn cần tận dụng chuyên môn từ bên ngoài để xây dựng nền tảng. Cũng có giai đoạn cần đầu tư đội ngũ nội bộ để duy trì vận hành và phát triển văn hóa an toàn. Điều quan trọng là nhận diện đúng thời điểm chuyển đổi, thay vì áp dụng một mô hình cố định trong mọi hoàn cảnh.

Một mô hình HSE phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu tuân thủ mà còn tạo nền tảng cho hiệu quả vận hành và phát triển bền vững!

---

Đồng hành cùng OSHVN – Boutique Advisory Firm
Tự hào là đối tác cố vấn tin cậy của các Tập đoàn Đa quốc gia tỷ đô (MNCs).

Liên hệ ngay với OSHVN để:

• Đánh giá khoảng trống tuân thủ và rủi ro HSE chuyên sâu.
• Thiết kế giải pháp may đo theo đặc thù ngành nghề, quy mô và mục tiêu phát triển.
• Tối ưu hóa chỉ số tuân thủ, phục vụ trực tiếp cho chiến lược ESG toàn cầu.
• Giúp doanh nghiệp tích hợp tuân thủ HSE vào kế hoạch (tiến độ + ngân sách), procurement, vận hành và hệ thống quản lý.
• Biến tuân thủ thành vận hành xuất sắc!

Đặt lịch gặp trực tuyến: Google Meet Enterprise
Hotline tư vấn:  090 252 1518
Email:  info@osh.vn
Website OSHVN:  https://osh.vn/