Tổ chức diễn tập ứng phó sự cố: 3 Giai đoạn thực hiện

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết được OSHVN tổng hợp nhằm mục đích tham khảo và chia sẻ kiến thức chuyên môn. Các quy định pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung hoặc có cách áp dụng khác nhau trong từng trường hợp, do đó doanh nghiệp nên đối chiếu với văn bản hiện hành và tham vấn chuyên gia khi cần. OSHVN không chịu trách nhiệm đối với các quyết định được đưa ra chỉ dựa trên thông tin trong bài viết này.

Một buổi diễn tập ứng phó sự cố không chỉ là hoạt động thực hành tại hiện trường. Để một buổi diễn tập được tổ chức và đánh giá một cách đầy đủ, doanh nghiệp có thể triển khai theo 3 giai đoạn: chuẩn bị, thực hiện và tổng kết. Mỗi giai đoạn có mục tiêu, công việc và hồ sơ minh chứng riêng.

Tóm tắt nhanh: Bài viết tập trung vào cách tổ chức diễn tập ứng phó sự cố trong phạm vi công tác ATVSLĐ. Đối với các tình huống thuộc phạm vi pháp luật chuyên ngành như phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, hóa chất hoặc các lĩnh vực đặc thù khác, doanh nghiệp cần đồng thời đối chiếu các yêu cầu chuyên ngành tương ứng.

Giai đoạn	Mục tiêu
Chuẩn bị	Xây dựng kế hoạch, kịch bản và phân công lực lượng
Thực hiện	Triển khai diễn tập theo kịch bản, ghi nhận quá trình
Tổng kết	Tổng kết, đánh giá và lưu trữ hồ sơ minh chứng

Ba giai đoạn này tạo thành một quy trình triển khai thống nhất. Đây là cách tiếp cận giúp doanh nghiệp kiểm soát từ khâu chuẩn bị, thực hiện đến tổng kết và cải tiến sau diễn tập. Điều 78 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 yêu cầu kế hoạch ứng cứu khẩn cấp phải có phương án diễn tập, nhưng không quy định diễn tập phải được tổ chức theo đúng 3 giai đoạn trên.

Diễn tập ứng phó sự cố khác gì với huấn luyện lý thuyết?

Huấn luyện lý thuyết giúp người lao động hiểu quy trình, kiến thức và nguyên tắc an toàn; còn diễn tập ứng phó sự cố nhằm kiểm chứng khả năng áp dụng những kiến thức đó vào tình huống mô phỏng thực tế. Thông qua diễn tập, doanh nghiệp có thể đánh giá khả năng phối hợp giữa các lực lượng ứng cứu, thời gian phản ứng, hiệu quả truyền thông nội bộ và những điểm cần cải thiện trước khi sự cố thực sự xảy ra.

Nói cách khác, huấn luyện giúp người lao động biết phải làm gì, còn diễn tập giúp doanh nghiệp kiểm chứng việc các quy trình đó có thể triển khai hiệu quả trong thực tế hay không.

Phạm vi bài viết tập trung vào việc tổ chức diễn tập ứng phó sự cố trong hệ thống ATVSLĐ. Đối với diễn tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi pháp luật PCCC và CNCH, doanh nghiệp cần đối chiếu Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Nghị định 105/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 và quy định riêng về thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Giai đoạn 1 – Chuẩn bị kế hoạch và kịch bản diễn tập

Đây là giai đoạn quyết định chất lượng toàn bộ buổi diễn tập. Một kịch bản phù hợp cần phản ánh đúng đặc thù rủi ro của cơ sở thay vì sử dụng mẫu chung.

Các nội dung cần chuẩn bị:

• Xây dựng kế hoạch và kịch bản diễn tập
• Xác định tình huống sự cố mô phỏng
• Phân công nhiệm vụ cho từng lực lượng tham gia
• Chuẩn bị phương tiện, thiết bị phục vụ diễn tập
• Hoàn thiện hồ sơ giai đoạn chuẩn bị

Giai đoạn 2 – Triển khai diễn tập theo kịch bản

Trong quá trình diễn tập, mục tiêu không chỉ là hoàn thành kịch bản mà còn đánh giá khả năng phối hợp thực tế giữa các lực lượng.

Các nội dung cần thực hiện:

• Triển khai theo đúng kịch bản đã xây dựng
• Theo dõi khả năng phối hợp của các đội ứng cứu
• Ghi nhận thời gian phản ứng và xử lý
• Chụp ảnh, quay video và thu thập hồ sơ minh chứng

Giai đoạn 3 – Tổng kết và hoàn thiện hồ sơ minh chứng

Sau khi kết thúc diễn tập, doanh nghiệp cần đánh giá toàn bộ quá trình để làm cơ sở cải tiến cho các lần tiếp theo. Doanh nghiệp nên lưu các hồ sơ phù hợp để ghi nhận quá trình tổ chức và phục vụ đánh giá, cải tiến, chẳng hạn:

• Biên bản tổng kết
• Báo cáo đánh giá
• Danh sách người tham gia
• Hình ảnh, video minh chứng
• Đề xuất cải tiến

Vì sao hồ sơ minh chứng lại quan trọng?

Một kế hoạch diễn tập trên giấy không thể chứng minh doanh nghiệp đã thực sự tổ chức diễn tập. Nếu không lưu giữ đầy đủ hình ảnh, video, danh sách người tham gia hoặc biên bản tổng kết, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc chứng minh quá trình diễn tập đã được thực hiện đầy đủ. Hồ sơ minh chứng giúp doanh nghiệp chứng minh quá trình tổ chức diễn tập, phục vụ tự kiểm tra, đánh giá nội bộ và việc giải trình khi cần thiết.

Checklist doanh nghiệp nên rà soát

OSHVN hỗ trợ doanh nghiệp tổ chức diễn tập như thế nào?

Mỗi doanh nghiệp có quy mô, đặc thù rủi ro và mô hình vận hành khác nhau. OSHVN tiếp cận hoạt động diễn tập như một phần của hệ thống quản lý an toàn, giúp doanh nghiệp xây dựng quy trình phù hợp với đặc thù rủi ro của từng cơ sở thay vì áp dụng một kịch bản chung:

• Thiết kế kịch bản phù hợp với đặc thù rủi ro
• Hỗ trợ triển khai đầy đủ 3 giai đoạn diễn tập
• Chuẩn hóa hồ sơ minh chứng phù hợp với yêu cầu pháp luật áp dụng và nhu cầu quản lý thực tế của doanh nghiệp.
• Đánh giá kết quả và đề xuất cải tiến sau diễn tập

Câu hỏi thường gặp

Diễn tập ứng phó sự cố cần tổ chức bao lâu một lần?
Tần suất diễn tập cần được xác định theo yêu cầu pháp luật áp dụng đối với từng loại tình huống, ngành nghề và cơ sở, đồng thời xem xét mức độ rủi ro thực tế. Không nên áp dụng một tần suất chung cho mọi hình thức diễn tập ứng phó sự cố. Đối với thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi Nghị định 105/2025/NĐ-CP, cơ sở thực hiện theo yêu cầu riêng của pháp luật PCCC và CNCH.

Diễn tập PCCC có thuộc phạm vi bài viết này không?
Bài viết tập trung vào diễn tập ứng phó sự cố trong phạm vi ATVSLĐ. Đối với thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi pháp luật PCCC và CNCH, doanh nghiệp cần đối chiếu Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định riêng về nội dung và thời gian thực tập phương án đối với cơ sở thuộc phạm vi áp dụng.

Thiếu hồ sơ của một trong ba giai đoạn có ảnh hưởng gì?
Việc thiếu hồ sơ hoặc bằng chứng phù hợp có thể khiến doanh nghiệp khó chứng minh quá trình diễn tập và đánh giá kết quả. Vì vậy, nên tổ chức lưu trữ hồ sơ xuyên suốt từ khâu chuẩn bị, thực hiện đến tổng kết, phù hợp với yêu cầu pháp luật áp dụng và nhu cầu quản lý nội bộ.

Ai chịu trách nhiệm tổ chức diễn tập?
Người sử dụng lao động chịu trách nhiệm tổ chức công tác ứng cứu phù hợp tại nơi làm việc. Người được giao phụ trách HSE, lực lượng ứng cứu hoặc các bộ phận liên quan có thể được phân công tổ chức và phối hợp thực hiện tùy theo cơ cấu của doanh nghiệp và yêu cầu áp dụng.

Hồ sơ nào doanh nghiệp thường thiếu nhất?
Hồ sơ minh chứng sau diễn tập như hình ảnh, video, biên bản tổng kết hoặc báo cáo đánh giá cần được lưu trữ đầy đủ để chứng minh quá trình diễn tập đã được thực hiện. Nếu thiếu các tài liệu này, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi rà soát nội bộ hoặc khi cơ quan quản lý yêu cầu chứng minh việc tổ chức diễn tập.

Kết luận

Diễn tập ứng phó sự cố không chỉ là một buổi thực hành mà là quá trình kiểm chứng khả năng ứng phó của cả hệ thống. Khi được tổ chức đầy đủ theo 3 giai đoạn từ chuẩn bị, thực hiện đến tổng kết; doanh nghiệp vừa nâng cao năng lực ứng cứu thực tế, vừa xây dựng được bộ hồ sơ minh chứng phục vụ công tác quản lý và kiểm tra.

Phân tích trong bài được OSHVN tổng hợp từ Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và các văn bản pháp luật liên quan. Nội dung mang tính tham khảo, doanh nghiệp nên đối chiếu với điều kiện thực tế hoặc tham vấn chuyên gia khi áp dụng.

Đồng hành cùng OSHVN – Boutique Advisory Firm
Tự hào là đối tác cố vấn tin cậy của các Tập đoàn Đa quốc gia tỷ đô (MNCs).

Liên hệ ngay với OSHVN để:

• Đánh giá khoảng trống tuân thủ và rủi ro HSE chuyên sâu.
• Thiết kế giải pháp may đo theo đặc thù ngành nghề, quy mô và mục tiêu phát triển.
• Tối ưu hóa chỉ số tuân thủ, phục vụ trực tiếp cho chiến lược ESG toàn cầu.
• Giúp doanh nghiệp tích hợp tuân thủ HSE vào kế hoạch (tiến độ + ngân sách), procurement, vận hành và hệ thống quản lý.
• Biến tuân thủ thành vận hành xuất sắc!

Đặt lịch gặp trực tuyến: Google Meet Enterprise
Hotline tư vấn:  090 252 1518
Email:  info@osh.vn
Website OSHVN:  https://osh.vn/