Xây dựng và ban hành Kế hoạch ứng cứu khẩn tại cơ sở

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết được OSHVN tổng hợp nhằm mục đích tham khảo và chia sẻ kiến thức chuyên môn. Các quy định pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung hoặc có cách áp dụng khác nhau trong từng trường hợp, do đó doanh nghiệp nên đối chiếu với văn bản hiện hành và tham vấn chuyên gia khi cần. OSHVN không chịu trách nhiệm đối với các quyết định được đưa ra chỉ dựa trên thông tin trong bài viết này.

Nhiều doanh nghiệp có kế hoạch ứng cứu khẩn cấp nhưng khi rà soát lại vẫn phát hiện thiếu các nội dung, bằng chứng hoặc nguồn lực đi kèm. Vấn đề không chỉ nằm ở việc có một bản kế hoạch, mà ở khả năng tổ chức và duy trì các nội dung ứng cứu trong thực tế. Đây là cách OSHVN xây dựng Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp theo một quy trình gồm 5 nhóm hồ sơ, mỗi nhóm đều có căn cứ pháp lý và mục đích rõ ràng.

Tóm tắt nhanh: OSHVN xây dựng Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp theo 5 nhóm hồ sơ: (1) Kế hoạch & phụ lục pháp lý, (2) Tổ chức lực lượng ứng cứu, (3) Tổ chức diễn tập, (4) Huấn luyện sơ cứu định kỳ, (5) Trang bị phương tiện kỹ thuật, y tế. Mỗi nhóm gắn với căn cứ pháp lý cụ thể, không phải mẫu chung áp dụng đại trà.

Nhóm hồ sơ	Mục tiêu
Kế hoạch & phụ lục	Xây dựng phương án ứng cứu
Lực lượng ứng cứu	Phân công trách nhiệm
Diễn tập	Kiểm chứng khả năng ứng phó
Huấn luyện	Nâng cao năng lực
Trang thiết bị	Bảo đảm sẵn sàng ứng cứu

Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp là gì và ai bắt buộc phải có?

Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp là tài liệu quy định cách một cơ sở lao động nhận diện, ứng phó và khắc phục các tình huống khẩn cấp như tai nạn lao động, sự cố kỹ thuật, cháy nổ,… nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Theo Điều 78 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người sử dụng lao động căn cứ vào nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, bệnh tật tại nơi làm việc và các quy định pháp luật áp dụng để xây dựng kế hoạch ứng cứu khẩn cấp tại nơi làm việc. Nội dung và mức độ chi tiết của kế hoạch cần phù hợp với điều kiện, nguy cơ thực tế của từng cơ sở.

Vấn đề phổ biến: Nhiều kế hoạch được soạn theo mẫu có sẵn, sao chép giữa các cơ sở có đặc thù rủi ro khác nhau dẫn đến tình trạng hồ sơ “có nhưng không dùng được” khi cần.

OSHVN xây dựng kế hoạch ứng cứu khẩn cấp theo quy trình nào?

Nhóm 1 – Kế hoạch chi tiết và phụ lục pháp lý

Xây dựng phương án ứng cứu phù hợp với nguy cơ và điều kiện thực tế của cơ sở, trong đó có thể bao gồm:

• Phương án sơ tán (sơ đồ lối thoát hiểm, điểm tập kết).
• Quy trình ứng phó từng tình huống phù hợp với các mối nguy tại cơ sở (ngã cao, sập đổ thiết bị, cháy nổ, sự cố điện…).
• Biện pháp sơ cứu, cấp cứu.
• Biện pháp ngăn chặn và khắc phục hậu quả do sự cố gây ra.
• Phương án phối hợp với lực lượng bên ngoài khi cần thiết.

Đây là phần nền tảng được xây dựng trên các yêu cầu tại Điều 78 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 về kế hoạch ứng cứu khẩn cấp. Kế hoạch cần được xây dựng phù hợp với nguy cơ tai nạn, bệnh tật và điều kiện thực tế tại nơi làm việc; không nên sử dụng một mẫu chung cho mọi cơ sở.

Về người lao động và nhà thầu: Doanh nghiệp nên xác định rõ trách nhiệm phối hợp, phương thức thông tin và vai trò của người lao động, nhà thầu cùng các bên liên quan trong từng tình huống khẩn cấp. Các nội dung này có thể được thể hiện bằng quy trình, phân công hoặc tài liệu phối hợp phù hợp với thực tế của cơ sở.xác lập rõ trách nhiệm với nhà thầu phụ bằng văn bản, và có kế hoạch phổ biến các nội dung ứng cứu cần thiết cho người lao động và các bên liên quan tại cơ sở, phù hợp với vai trò và trách nhiệm của từng nhóm.

Nhóm 2 – Tổ chức lực lượng ứng cứu

Tổ chức lực lượng ứng cứu phù hợp với nguy cơ và điều kiện thực tế của cơ sở; xác định rõ người phụ trách, nhiệm vụ, phương án phối hợp tại chỗ và với lực lượng bên ngoài khi cần thiết. Đối với nơi làm việc có yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại có nguy cơ gây tai nạn lao động, việc tổ chức lực lượng ứng cứu chuyên trách hoặc bán chuyên trách thực hiện theo quy định.

Nhóm 3 – Tổ chức diễn tập

OSHVN triển khai diễn tập theo 3 giai đoạn: chuẩn bị, thực hiện và kết thúc; mỗi giai đoạn được chuẩn hóa hồ sơ minh chứng để thuận tiện cho việc đánh giá và cải tiến sau diễn tập.
(→ Xem chi tiết tại bài “Tổ chức diễn tập ứng phó sự cố: quy trình 3 giai đoạn“)

Nhóm 4 – Huấn luyện sơ cứu, cấp cứu định kỳ

Xây dựng kế hoạch huấn luyện sơ cứu, cấp cứu theo quy định tại Thông tư 19/2016/TT-BYT (Bộ Y tế, về quản lý vệ sinh lao động và sức khỏe người lao động), xác định người hoặc đơn vị thực hiện phù hợp; lưu sổ theo dõi huấn luyện và các hồ sơ, bằng chứng liên quan theo yêu cầu áp dụng.

Nhóm 5 – Trang bị phương tiện kỹ thuật, y tế

Cũng theo hướng dẫn tại Thông tư 19/2016/TT-BYT, xác định danh mục trang thiết bị khu vực sơ cứu, túi sơ cấp cứu, và phương tiện vận chuyển cấp cứu phù hợp với quy mô và đặc thù rủi ro của từng cơ sở, không áp dụng một danh mục cố định cho mọi loại hình doanh nghiệp.

Vì sao cách tiếp cận theo 5 nhóm này giúp hồ sơ khó bị “bắt lỗi”?

Lỗi hồ sơ khi thanh tra thường đến từ việc thiếu một trong các nhóm hồ sơ đi kèm. Ví dụ có phương án sơ tán nhưng chưa xác định rõ điểm tập kết, người phụ trách hoặc chưa có bằng chứng phổ biến và kiểm tra khả năng thực hiện… – chứ không chỉ từ việc thiếu kế hoạch. Cách tiếp cận theo 5 nhóm giúp doanh nghiệp kiểm tra hệ thống theo một cấu trúc rõ ràng, hạn chế bỏ sót nội dung hoặc bằng chứng quan trọng. Các nhóm được xây dựng dựa trên yêu cầu pháp luật liên quan kết hợp với nhu cầu quản lý và vận hành thực tế của từng cơ sở.

OSHVN đồng hành cùng doanh nghiệp như thế nào?

Trong thực tế, mỗi doanh nghiệp thường thiếu ở một hoặc hai nhóm hồ sơ. Có đơn vị đã xây dựng kế hoạch nhưng chưa tổ chức diễn tập; có đơn vị đầy đủ lực lượng nhưng chưa chuẩn hóa hồ sơ minh chứng. Vì vậy, OSHVN thường bắt đầu bằng việc đánh giá hiện trạng trước khi đề xuất lộ trình hoàn thiện phù hợp với từng cơ sở:

• Đánh giá hồ sơ hiện có – đối chiếu với đủ 5 nhóm, xác định phần còn thiếu
• Tư vấn xây dựng từng nhóm hồ sơ theo đúng đặc thù rủi ro của cơ sở, không dùng mẫu chung
• Hỗ trợ phổ biến kế hoạch và phối hợp với người lao động, nhà thầu cùng các bên liên quan theo yêu cầu và điều kiện thực tế của cơ sở.
• Hỗ trợ tổ chức diễn tập và huấn luyện định kỳ, kèm chuẩn hóa hồ sơ minh chứng

Câu hỏi thường gặp

Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp bắt buộc áp dụng cho loại hình doanh nghiệp nào?
Theo Điều 78 Luật ATVSLĐ 2015, người sử dụng lao động căn cứ vào nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, bệnh tật tại nơi làm việc và quy định pháp luật để xây dựng kế hoạch ứng cứu khẩn cấp tại nơi làm việc. Vì vậy, không nên áp dụng một mẫu chung cho tất cả cơ sở; nội dung cần được xác định theo nguy cơ và điều kiện thực tế.

Có thể dùng chung một mẫu kế hoạch cho nhiều cơ sở không?
Không nên. Quy trình ứng phó theo từng loại sự cố, danh mục trang thiết bị và phương án sơ tán cần thiết kế theo đặc thù rủi ro thực tế của từng cơ sở.

Doanh nghiệp có cần phổ biến kế hoạch ứng cứu cho người lao động không?
Doanh nghiệp nên tổ chức phổ biến những nội dung liên quan đến vai trò, trách nhiệm và cách ứng phó cho người lao động và các bên liên quan tại cơ sở. Hình thức phổ biến và hồ sơ minh chứng có thể được lựa chọn phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp.

Kế hoạch ứng cứu cần cập nhật lại khi nào?
Kế hoạch nên được rà soát khi có thay đổi về quy mô, ngành nghề, công nghệ, bố trí mặt bằng, các mối nguy hoặc tình huống khẩn cấp; đồng thời rà soát khi các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến nội dung kế hoạch được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế.

Kết luận

Giá trị của một Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp không nằm ở số lượng tài liệu được lưu trữ, mà ở việc toàn bộ hồ sơ có thể hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó hiệu quả khi xảy ra sự cố và chứng minh được quá trình tuân thủ khi cơ quan quản lý kiểm tra. Xây dựng đầy đủ 5 nhóm hồ sơ ngay từ đầu giúp doanh nghiệp giảm thời gian bổ sung hồ sơ, hạn chế thiếu sót trong quá trình vận hành và tạo nền tảng để duy trì công tác ứng cứu khẩn cấp một cách nhất quán.

Với cách tiếp cận này, OSHVN không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp theo quy định pháp luật mà còn hướng đến việc hình thành một hệ thống có thể áp dụng, duy trì và cập nhật cùng với sự phát triển của doanh nghiệp.

Phân tích trong bài được OSHVN tổng hợp từ Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và các văn bản pháp luật liên quan. Nội dung mang tính tham khảo, doanh nghiệp nên đối chiếu với điều kiện thực tế hoặc tham vấn chuyên gia khi áp dụng.

Đồng hành cùng OSHVN – Boutique Advisory Firm
Tự hào là đối tác cố vấn tin cậy của các Tập đoàn Đa quốc gia tỷ đô (MNCs).

Liên hệ ngay với OSHVN để:

• Đánh giá khoảng trống tuân thủ và rủi ro HSE chuyên sâu.
• Thiết kế giải pháp may đo theo đặc thù ngành nghề, quy mô và mục tiêu phát triển.
• Tối ưu hóa chỉ số tuân thủ, phục vụ trực tiếp cho chiến lược ESG toàn cầu.
• Giúp doanh nghiệp tích hợp tuân thủ HSE vào kế hoạch (tiến độ + ngân sách), procurement, vận hành và hệ thống quản lý.
• Biến tuân thủ thành vận hành xuất sắc!

Đặt lịch gặp trực tuyến: Google Meet Enterprise
Hotline tư vấn:  090 252 1518
Email:  info@osh.vn
Website OSHVN:  https://osh.vn/